Kafe ve restoran açmak için gerekli belgeler, ruhsat ve ustalık belgesi: sırayla kontrol listesi, alkollü işletme, özel türler (2026)

NUppel Ekibi · Yayın: 22 Ekim 2026 · 5 dk okuma

Sıra önemli: beş kurum, bir zincir

Belgeler birbirine bağlıdır: belediye ruhsatı vergi levhasını, gıda kaydı ruhsatı, karekod gıda kaydını ister. Yanlış sırada başvuran bir ay kaybeder. Doğru sıra:

Gıda karekodu 28 Temmuz 2025'ten beri restoran, kafe ve yemekhane gibi toplu tüketim yerlerinde zorunlu; Bakanlık sistemi kayıt numarasıyla kodu ücretsiz üretir, her şube için ayrı kod gerekir. Fiyat listesi kuralları (kapıda basılı liste, masada karekod seçeneği, kuver yasağı) QR menü nedir yazısında.

Belediye ruhsatı: en uzun adım

İş yeri açma ve çalışma ruhsatı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'e göre belediyeden alınır; kafe, lokanta ve restoran sıhhi müessesedir, içkili restoran ve bar umuma açık istirahat ve eğlence yeri sınıfına girer ve ek şartlar taşır. Dosyada genellikle şunlar istenir:

• Kira sözleşmesi ya da tapu; yapı kullanma izni (iskân)
• İtfaiye raporu (yangın söndürücü, acil çıkış, davlumbaz ve baca uygunluğu)
• Kroki ya da yerleşim planı; mutfak, tuvalet ve havalandırma yönetmelik ölçülerinde
• Vergi levhası, oda kaydı, kimlik
• Kat malikleri onayı: apartmanda mesken olarak kayıtlı bölümde lokanta ya da pastane açmak kat maliklerinin oy birliğiyle kararını gerektirir (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu md. 24); zemin kat dükkân iş yeri ruhsatlıysa gerekmez
• Ustalık belgeli çalışan (aşağıda)
• Harç: metrekare ve sınıfa göre belediye tarifesiyle

Belediyeler listeyi ve ölçüleri farklı uygular; dükkânı tutmadan önce ruhsat servisine "bu adrese kafe ruhsatı verilir mi" diye sorun. Depozito verdikten sonra öğrenmek pahalıdır.

Ustalık belgesi: sahipte değil, işletmede

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun 30. maddesi belediyelerin iş yeri açılışında her meslek dalında en az bir çalışandan ustalık belgesi ya da en az ön lisans düzeyinde ilgili diploma istemesini öngörür. Yani belge işletme sahibinde olmak zorunda değildir; aşçılık ya da pastacılık ustalık belgeli bir çalışan ya da gastronomi, aşçılık, yiyecek-içecek bölümü mezunu biri yeter. Meslek lisesinin ilgili alan diploması da ustalık belgesi yerine geçer.

Belgeyi kimin taşıdığını ruhsat dosyasına yazarsınız; o kişi ayrılınca belediye yenisini ister. Kahve odaklı küçük kafede belediyeler çoğu zaman "aşçılık" yerine "pastacılık" ya da "servis" dalında belge kabul eder; hangi dalın istendiğini belediyeye sorun.

Hijyen eğitimi: portör muayenesi kalktı, belge geldi

2013 tarihli Hijyen Eğitimi Yönetmeliği portör muayenesini kaldırdı; gıda işyerlerinde her çalışan Milli Eğitim'in Halk Eğitim merkezlerinden en az 8 saatlik hijyen eğitimi alıp e-Yaygın belgesi edinir, belgesi olmayan çalıştırılamaz. İşveren birinci derecede sorumludur. Belge süresizdir; yeni personel işe başlamadan kursa yazılır.

Alkol satacaksanız: iki belge daha

1. Belediye: adres, belediye meclisinin belirlediği içkili yer bölgesi içinde olmalı; ruhsat sınıfı "umuma açık istirahat ve eğlence yeri"ne döner, okul ve ibadethaneye mesafe şartı ve kolluk görüşü aranır.
2. Tarım ve Orman Bakanlığı: açık alkollü içki satış belgesi, yıllık. 2026 bedeli (30 Aralık 2025 tarihli Tebliğ 2025/35, Resmî Gazete 33123): il merkezi ve büyükşehir sınırları içinde 17.704 TL, diğer yerlerde 6.792 TL; her yıl Ocak'ta yenilenir.

Belgesiz alkol satışı hem idari para cezası hem ruhsat iptali sebebidir; önce belediye bölgesini, sonra Bakanlık belgesini alın.

Özel türler: karavan, nargile, kitap kafe

• Karavan kafe: sabit iş yeri olmadığı için ruhsat yeri belediyenin tahsis ettiği alan ya da kiralanan arsadır; belediye "seyyar" ya da "geçici iş yeri" ruhsatı uygulamasını sorun, gıda kaydı yine gerekir.
• Nargile kafe: 4207 sayılı Kanun nargileyi tütün mamulü sayar: kapalı alanda içilemez, açık alanda yaş sınırı ve uyarı yazıları uygulanır; Bakanlıktan nargilelik tütün satış belgesi ve belediyeden uygun ruhsat gerekir.
• Kitap kafe, oyun kafe: sıhhi müessese; kitap satışı için ek belge gerekmez, müzik çalınacaksa meslek birliklerinden lisans.

Süre: gerçekçi takvim

Toplam: ruhsatlı bir dükkânda 1–2 ay; tadilat gerektiren yerde itfaiye raporu beklediği için daha uzun. Maliyet kalemleri kafe açma maliyeti ve restoran açma maliyeti yazılarında.

Sık sorulan sorular

Kafe açmak için ustalık belgesi şart mı?

İşletmede en az bir çalışanda şart (3308 sayılı Kanun md. 30); sahipte olmak zorunda değil. Aşçılık ya da pastacılık ustalık belgesi, ilgili meslek lisesi ya da gastronomi diploması kabul edilir.

Gıda işletmesi kayıt belgesi nereden alınır?

İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden, belediye ruhsatından sonra. Kayıt numarasıyla Bakanlık sisteminden ücretsiz gıda karekodu üretip müşterinin göreceği yere asmak 28 Temmuz 2025'ten beri zorunlu.

Hijyen belgesi kaç saat, kim verir?

Halk Eğitim merkezleri; en az 8 saatlik kurs, belge e-Yaygın'dan. Her çalışan için gerekir, portör muayenesi 2013'te kalktı.

Alkollü restoran açmak için ne gerekir?

Adresin belediyenin içkili yer bölgesinde olması, "umuma açık istirahat ve eğlence yeri" ruhsatı ve Bakanlığın yıllık açık içki satış belgesi (2026'da il merkezi ve büyükşehirde 17.704 TL, diğer yerlerde 6.792 TL).

Apartman altında kafe açılır mı?

Dükkân iş yeri ruhsatlıysa evet; mesken olarak kayıtlı bölümde lokanta ya da pastane için kat maliklerinin oy birliği gerekir.

Belgeler ne kadar sürer?

Ruhsatlı bir dükkânda toplam 1–2 ay; belediye ruhsatı ve itfaiye raporu en uzun adımdır.